Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, ABD Başkanı Donald Trump ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, 33. APEC Zirvesi kapsamında 19 Kasım’da Şıncın’da bir araya geliyor. Bu kritik buluşma, küresel güç dengelerinin yeniden şekillendiği bir dönemde, uluslararası düzenin büyük güçlerin iradesiyle belirlenip belirlenmeyeceği sorusunu gündeme taşıyor.
Üç liderin toplantısı, bazı çevrelerce, İkinci Dünya Savaşı sonrası dünya düzenini belirleyen Yalta Konferansı ile kıyaslanıyor. Toplantıdan Ukrayna, İran veya Kuzey Kore gibi güncel jeopolitik krizlere dair somut bir çözüm beklenmese de, bu zirve büyük güçler arasındaki stratejik diyaloğun önemli bir başlangıcı olarak sembolik bir anlam taşıyor.
ABD Başkanı Trump’ın, tek taraflı politikalarıyla uluslararası ortamı kendi çıkarları doğrultusunda yeniden şekillendirme çabası, stratejik rakipleriyle uzlaşma arayışına girmesi dikkat çekiyor. İran’la süregelen gerilim ve Kongre ara seçimlerindeki yenilgi, Trump yönetiminin elini zayıflatırken, bu zirve yeni bir denge arayışını ortaya koyuyor.
Avrupa ile Ukrayna savaşı nedeniyle ihtilaf yaşayan Rusya ise Çin ile yakınlaşırken, ABD ile ortak bir zemin bularak konumunu güçlendirmeyi hedefliyor. Bu zirve, yaptırımlarla uluslararası konumunu sorgulanan Rusya Devlet Başkanı Putin’i yeniden küresel sahnede söz sahibi bir lider olarak konumlandırıyor.
Zirveye ev sahipliği yapan Çin, küresel rakibi ABD’yi stratejik ortağı Rusya ile aynı masada buluşturarak, küresel düzeni şekillendirme potansiyelini güçlendiriyor. Üç ülkenin küresel güç dengelerindeki yeri göz önüne alındığında, mevcut Batı merkezli düzenin yerini, küresel yönetimin bu üç büyük gücün iradesiyle şekilleneceği bir ‘Grup 3’ (G3) düzeninin alabileceği değerlendiriliyor.
Amerikan Wall Street Journal’ın haberine göre Rusya Devlet Başkanı Putin, Ukrayna’daki savaşın Rusya lehine sonuçlanması için destek arayışında bulunuyor. Ancak Trump ve Şi ile tam olarak neyi görüşmek istediği belirsizliğini koruyor. Putin’in danışmanı Yuri Ushakov, Ukrayna’nın gündemde olacağını doğrularken, Trump ise nükleer silahlar ve silahsızlanmayı görüşme ihtimalini öne sürüyor.
Çin’in Avrupa’yı dışladığı Ukrayna görüşmelerine katılmak istemediği, ancak Avrupa ülkeleriyle ticaret ilişkilerini sürdürmeye önem verdiği belirtiliyor. Pekin yönetimi, nükleer silahlar konusundaki müzakerelere de şüpheyle yaklaşıyor. Rusya ise Avrupa’yı Ukrayna müzakerelerinin dışında bırakarak uluslararası alanda izole edilemeyeceğini göstermeyi amaçlıyor.
Trump açısından ise bu zirve, büyük güçlerin bir araya gelmesinin yarattığı ihtişam ve barışı sağlama hikayesi anlatma fırsatı sunuyor. Ancak, üç ülkenin kısa vadede uzlaşmaz görünen stratejik öncelikleri, bir güç dağılımı mutabakatına ulaşılmasını zorlaştırıyor.
Üçlü toplantı öncesindeki tartışmalar, zirvenin jeopolitik çatışmalardan çok nükleer silahlanma konusuna odaklanacağını gösteriyor. Taraflar arasında nükleer silahların kontrolü, yapay zekanın nükleer komuta sistemlerinde kullanımının yasaklanması veya gelecekteki bir nükleer savaşa karşı ortak duruş gibi konularda bir mutabakat açıklanması bekleniyor. Diplomatik kaynaklar, Ukrayna ve Kuzey Kore sorunlarının bu zirvede gündem dışı bırakıldığını belirtiyor.
Tarafların, yapay zekanın nükleer silahları yöneten komuta, kontrol ve iletişim sistemlerinde kullanılmasının yasaklanmasına ilişkin bir mutabakata yakın olduğu aktarılıyor. Ayrıca, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nin daimi üyelerinin daha önce üzerinde uzlaştığı gibi, ‘nükleer bir savaşın kazananının olmayacağı’ konusunda ortak bir mutabakat açıklaması yapılması öngörülüyor.
Reklam & İşbirliği: [email protected]