ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Atlanta’da düzenlenen G20 Dışişleri Bakanları Toplantısı marjında gazetecilere açıklama yaptı. Bakan Rubio, Türkiye’nin Karadeniz üzerinden tahıl sevkiyatının yeniden başlaması için sunduğu ateşkes teklifini değerlendirdiklerini bildirdi. Bu teklifin, özellikle Afrika kıtasını etkileyen küresel tahıl ihtiyacının karşılanması açısından kritik öneme sahip olduğunu vurguladı.
Rubio, Karadeniz’deki tahıl sevkiyatı konusunun yeni olmadığını, Türkiye’nin geçmişte de bu yönde istikrarlı çabalar gösterdiğini ve bir anlaşma sağlandığını ancak bu anlaşmanın bozulduğunu hatırlattı. Yeni bir anlaşma ihtimaline ilişkin tahminde bulunmaktan kaçınırken, konunun enerji boyutunun da önemine dikkat çekti.
Bakan Rubio, Türkiye tarafından bir veya iki hafta önce kendilerine iletilen önerileri incelemeye devam ettiklerini ifade etti. Bu çabaları başarmayı arzu ettiklerini, çünkü kısmi bir ateşkesin savaşın tamamını sona erdirmese de en azından kendine has bir boyutunu çözüme kavuşturabileceğini belirtti.
Tahıl sevkiyatını güvence altına alacak kısmi bir ateşkesin gerçekleşmesini elbette istediklerini dile getiren Rubio, bu konuda kesin bir zaman tahmini veremeyeceğini söyledi. Farklı ülkelerle görüşmelerin sürdüğünü ve Türkiye’nin teklifine yönelik çalışmaların devam edeceğini ekledi.
Rubio, Rusya-Ukrayna Savaşı’nda çok sayıda kişinin hayatını kaybettiğini belirterek çatışmaların bir an önce sona erdirilmesi için her iki ülkeyle de görüşmeleri sürdürdüklerini kaydetti. ABD ile Rusya arasında bir düzeyde iletişim kanallarının bulunmasının, gelecekte yaşanabilecek bir tırmanma tehlikesi göz önüne alındığında her zaman önem taşıdığını vurguladı.
Ukraynalılarla sık sık görüştüklerini, hatta Rus tarafıyla konuştuğundan daha fazla ya da en az onun kadar iletişimde olduklarını ifade eden Rubio, Rus tarafıyla da konuşabilmenin gerekliliğini dile getirdi. Rusya’nın elindeki çok sayıda nükleer silah kapasitesinin önemini de hatırlattı.
ABD Dışişleri Bakanı Rubio, Başkan Trump’ın İran ile ilgili meseleleri askeri müdahaleyle çözmeyi tercih etmediğini aktardı. Trump’ın sorunu diplomatik yollarla çözmeyi seçtiğini, ancak askeri bir müdahale gerekmesi durumunda bunu gerçekleştirebilecek güce ve yeteneğe sahip olduklarına dair sarsılmaz bir güven duyduğunu ifade etti.
ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığının (CENTCOM) Hürmüz Boğazı’ndan geçen ticari gemileri korumayı sürdürdüğünü belirten Rubio, neredeyse her gün bu bölgedeki gemileri hedef alan insansız hava araçlarını veya füzeleri düşürdüklerini söyledi. Bu durumun, ABD’nin bölgedeki varlığını ve koruma kapasitesini gösterdiğini vurguladı.
Rubio, İran’ın sergilediği tavrın “İstediğimizi alamazsak sadece gemileri havaya uçurmakla kalmayacak, tüm bölgedeki komşularımızın enerji altyapısını da yok edeceğiz” mesajı verdiğini ileri sürdü. Nükleer silaha sahip bir İran’ın bu tehdidi daha da artıracağını, kimyasal, biyolojik ya da nükleer kitle imha silahlarına sahip olmaları durumunda komşularını neyle tehdit edeceklerini sordu.
İran ile ateşkes görüşmeleri için şu anda belirli bir zaman çizelgesi olmadığını belirten Bakan Rubio, iki ülke arasındaki diyaloğun hiçbir zaman tamamen kesilmediğini kaydetti. Diyalog sürecinin bazı durumlarda doğrudan, çoğu zamansa aracılar vasıtasıyla aktif bir şekilde devam ettiğini aktardı.
Rubio, Başkan Trump’ın dünyanın herhangi bir yerindeki sorunlara yaklaşımının mümkünse bunları diplomatik ve barışçıl yollarla çözmek olduğunu ifade etti. Ancak dünyada barışçıl yollarla çözülemeyecek sorunların da bulunduğunun farkında olduklarını belirtti.
Tahran yönetimini “Orta Doğu’daki tüm istikrarsızlıkların merkezinde yer alan bir ülke ve rejim” olarak tanımlayan Rubio, İran olmadan Hizbullah ve Husiler gibi grupların varlık gösteremeyeceğini iddia etti. Lübnan, Irak ve Yemen gibi ülkelerdeki sorunların sebebi olarak Tahran yönetimini işaret etti.
