ABD’nin İran’a yönelik operasyonlarının ardından, Tahran’ın yer altı tesislerinde füze montaj faaliyetlerine yeniden başladığı ortaya çıktı. Wall Street Journal’a (WSJ) konuşan ABD’li yetkililer, Hocir dahil bazı tesislerde hareketliliğin tespit edildiğini belirtti. Bu durum, Washington’ın İran’ın askeri kapasitesine ağır darbe vurduğu yönündeki ilk değerlendirmeleriyle çelişiyor. Uzmanlar, İran’ın stoktaki parçaları kullanarak programı sürdürme kapasitesine dikkat çekti.
ABD yönetimi, operasyonların ardından İran’ın askeri kapasitesinin büyük ölçüde tahrip edildiğini ve füze programının işlevsiz hale getirildiğini savunuyordu. ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth, daha önce İran’ın füze ve insansız hava aracı programının “işlevsel olarak yok edildiğini” belirtmişti. Yetkililer, savunma sanayisi altyapısının yaklaşık yüzde 85’inin yok edildiğini öne sürdü.
Ancak WSJ’nin yayımladığı yeni rapor, bu değerlendirmelerin karmaşık olabileceğini gösterdi. İran Araştırmaları Merkezi (İRAM) araştırmacılarından Oral Toğa, Pentagon’un üretim altyapısı, yeni haberlerin ise stoklanan parçaların montajına ilişkin olduğunu vurguladı. Toğa, “Fabrikayı vurursunuz ama depodaki hazır parçalar yerinde kalır” değerlendirmesini yaptı.
Oral Toğa, İran’ın saldırılar öncesinde tamamlanmış savaş başlıkları, gövdeler ve yönlendirme birimleri stokladığını aktardı. Bir ABD’li yetkili, mevcut parçalarla en az birkaç yüz füzenin monte edilebileceğini tahmin ediyor. King’s College London’dan eski CIA analisti Jim Lamson ise bu sayının binlere ulaşabileceğini değerlendirdi.
Toğa, faaliyetlerin Hocir dahil olmak üzere birkaç yer altı tesisinde tespit edildiğini belirtti. Ayrıca İran’ın, saldırılardan kaçınmak amacıyla yeni yer altı tesisleri inşa ettiğini de ekledi. Mevcut tablo, üretim kapasitesinin ciddi biçimde azaldığını ancak programın ertelendiğini, tamamen bitmediğini gösteriyor.
İran’ın balistik füzelerinde kullanılan yakıt teknolojisi, askeri kapasite açısından büyük önem taşıyor. Sıvı yakıtlı füzeler fırlatma öncesi yakıt yüklemesi gerektirirken, katı yakıtlı sistemler daha uzun süre hazır tutulabiliyor. Bu durum, fırlatma hazırlıklarını daha karmaşık hale getiriyor ve tespit edilebilirlik sağlıyor.
Katı yakıtlı sistemler, operasyonel olarak önemli avantajlar sunuyor. İran’ın katı yakıtlı balistik füze üretme kapasitesini koruması, sadece füze sayısı açısından değil, bu silahları ne kadar kısa sürede kullanıma hazır hale getirebileceği açısından da kritik. Oral Toğa, katı yakıtlı sistemlerin atışa hazır depolanabildiğini ve karşı tarafa kalan uyarı süresini kısalttığını ifade etti.
Bu yeni bilgiler, Washington açısından önemli siyasi sonuçlar doğurdu. Savaşın ilan edilen temel hedeflerinden birine ulaşılamadığını gösteren bu durum, kasımdaki ara seçimler öncesinde Amerikan kamuoyunda olumsuz bir etki yaratıyor. Beyaz Saray, iddiaları doğrudan yalanlamadı ancak İran’ın askeri faaliyetlerini yakından izlediğini vurguladı.
Oral Toğa’ya göre Washington’ın önünde iki seçenek bulunuyor: Yeni tespit edilen tesislere yeni bir saldırı dalgası düzenlemek ya da hava gücünün yetersizliğini kabul edip ekonomik baskıya ağırlık vermek. Trump’ın açıkladığı ekonomik operasyon ikinci seçeneğe işaret ederken, yeni istihbaratlar genellikle ilk seçeneği tetikliyor.
İran Savunma Bakanlığı, Fars haber ajansına yaptığı “Yakında buzdağının ucunu göreceksiniz” açıklamasıyla füze kapasitesinin bilinmesini istiyor. Tahran, bu durumu Hürmüz masasında bir koz olarak kullanıyor. Uzmanlar, askeri seçeneğin getirisi azalırken siyasi maliyetinin biriktiğini belirtiyor.
