Türkiye’de yıllık yaklaşık 25 milyar içecek ambalajının atık haline geldiğini ve önemli bir kısmının geri kazanılamamasıyla doğal kaynakların gereksiz tüketildiğini belirten TÜÇA Başkanı Öztürk, yeni Depozito Bilgi Yönetim Sistemi (DOA) ile bu döngünün tersine çevrilmesini amaçladıklarını duyurdu. Sistemin tam kapasiteye ulaşmasıyla içecek ambalajı ham maddesi ithalatında yüzde 35-40 azalma öngörülüyor.
Öztürk, basın toplantısında yaptığı açıklamada, DOA Sistemi’nin üreticiden tüketiciye, iade noktalarından geri dönüşüm tesislerine kadar tüm süreci dijital olarak takip ederek yüksek kaliteli ikincil ham maddeleri yeniden üretime kazandırdığını ifade etti. Sistemin ulusal entegrasyon sürecinin planlandığı gibi ilerlediğini vurguladı.
Bugün itibarıyla 482 yetkilendirilmiş içecek üreticisinin sisteme dahil olduğunu ve kayıtlı ambalajlı içecek sayısının 3 bin 673’e ulaştığını belirten Öztürk, ilk 10 günlük süreçte yaklaşık 20 milyon ambalajın vatandaşlar tarafından sisteme iade edildiğini bildirdi. Mobil uygulamaya kayıtlı kullanıcı sayısının ise 2 milyonun üzerine çıktığı bilgisi paylaşıldı.
Vatandaşların, DOA logolu ambalajları depozito iade makineleri veya manuel iade noktalarına teslim ederek her ambalaj için 1 lira teşvik bedeli alabildiği hatırlatıldı. Sistemin yaygınlaştırılması çalışmaları kapsamında ilk etapta yaklaşık 2 bin 500 depozito iade makinesiyle başladıkları entegrasyon sürecinde, ülke genelinde 20 bin makine kurulması hedefleniyor. Ayrıca 2026 yılı sonunda en az 10 bin, 2027 yılı sonunda ise yaklaşık 30 bin manuel iade noktasına ulaşılması planlanıyor.
Marketler, bakkallar, büfeler, otel, restoran ve kafelerin de yıl sonuna kadar kademeli olarak sisteme entegre edileceği kaydedildi.
Öztürk, sistemin kamu bütçesinden değil, piyasaya ambalajlı ürün süren firmaların ödediği depozito katılım bedelleriyle finanse edildiğini ve devletin düzenleyici ile denetleyici konumunda bulunduğunu belirtti. Sistem, 6 yerli depozito iade makinesi üreticisi ve 21 yetkilendirilmiş operatör ile yeni bir teknoloji ve hizmet ekosistemi oluşturuyor.
DOA Sistemi’nin çevresel faydalarının yanı sıra sanayinin rekabet gücünü de artıracağı ifade edildi. Avrupa Birliği’nin Ambalaj ve Ambalaj Atıkları Tüzüğü kapsamında geri dönüştürülmüş ham madde kullanımının zorunlu hale geleceği hatırlatılırken, sistemle elde edilecek yüksek kaliteli geri dönüştürülmüş ham maddelerin Türk sanayisinin uyumunu kolaylaştıracağı ve ihracatçılara rekabet avantajı sağlayacağı vurgulandı.
Sistemin tam kapasiteye ulaşmasıyla yaklaşık 37 bin ton sera gazı emisyonunun azaltılması, 1,3 milyar kilovatsaat enerji tasarrufu sağlanması ve 3,6 milyon varil petrol kullanımının önlenmesi hedefleniyor. Geri kazanılan her 20 içecek ambalajının yaklaşık 1 dolar tutarında ithal ham madde ihtiyacını ortadan kaldıracağı hesaplanırken, sistem sayesinde cari açığa yıllık en az 600 milyon dolar doğrudan katkı sağlanması amaçlanıyor.
