ABD ile İran arasında, uzun süredir beklenen 14 maddelik mutabakat metni dijital ortamda imzalandı ve yürürlüğe girdi. Anlaşma, iki ülke arasındaki çatışmayı sona erdirmeyi ve Hürmüz Boğazı’nın güvenli geçişe açılmasını amaçlıyor. Beyaz Saray, ABD Başkanı Donald Trump’ın metni Fransa’da düzenlenen G7 Zirvesi sırasında imzaladığını doğruladı.
Axios haber sitesinin aktardığına göre, Başkan Trump, Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ile Versay Sarayı’nda yemek yerken anlaşmanın bir nüshasını imzaladı. İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi de mutabakatın Trump ile İran Cumhurbaşkanı Pezeşkiyan tarafından dijital ortamda imzalandığını ve yürürlüğe girdiğini belirtti. Bekayi, Farsça ve İngilizce metinlerin benzer olduğunu ifade etti.
Reuters tarafından ortaya çıkarılan 14 maddelik mutabakat metni, taraflar arasında kapsamlı bir uzlaşıya işaret ediyor. Anlaşma, ABD ile İran İslam Cumhuriyeti’nin Lübnan dahil tüm cephelerdeki askeri operasyonları derhal ve kalıcı olarak sona erdirmesini öngörüyor. Taraflar, birbirlerine karşı güç kullanmaktan veya güç kullanma tehdidinde bulunmaktan kaçınmayı ve birbirlerinin egemenliğine saygı göstermeyi taahhüt ediyor.
Mutabakat zaptının imzalanmasının ardından ABD, İran’a yönelik deniz ablukasını ve tüm engellemeleri 30 gün içinde tamamen sona erdirme taahhüdünde bulundu. Ayrıca, nihai anlaşmanın imzalanmasından sonraki 30 gün içinde İran sınırları yakınındaki kuvvetlerini geri çekmeyi planlıyor. İran İslam Cumhuriyeti ise, ticari gemilerin Hürmüz Boğazı’ndan güvenli geçişi için gerekli düzenlemeleri yapacak ve mayın temizliği gibi teknik engelleri 30 gün içinde ortadan kaldıracak.
Anlaşma kapsamında ABD, bölgesel ortaklarıyla birlikte İran’ın yeniden inşası ve ekonomik kalkınması için en az 300 milyar ABD doları tutarında bir plan hazırlamayı taahhüt ediyor. Bu planın finansal işlemleri için gerekli tüm lisans ve izinler ABD tarafından sağlanacak. Ayrıca ABD, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi kararları ve Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) kararları dahil olmak üzere İran’a uygulanan tüm yaptırımları kaldırmayı hedefliyor.
İran İslam Cumhuriyeti, nükleer silah temin etmeyeceğini veya geliştirmeyeceğini bir kez daha teyit ediyor. Mutabakat, zenginleştirilmiş malzeme stoklarının UAEA gözetiminde seyreltme yoluyla çözüme kavuşturulmasını öngörüyor. Nihai anlaşma imzalanana kadar mevcut durumun korunması kararlaştırıldı: İran nükleer programının mevcut durumunu sürdürecek, ABD ise yeni yaptırım uygulamayacak ve bölgeye ilave asker konuşlandırmayacak. ABD Hazine Bakanlığı, İran petrol ihracatı ve bankacılık işlemleri için muafiyetler sağlayacak ve İran’a ait dondurulmuş fonların kullanımını açacak.
